Samsun Olay’dan Akkuyu Raporu: Rakamlar Dudak Uçuklatıyor!

BEĞENDİM

ABONE OL

News

Mersin’de yapımı devam eden Akkuyu Nükleer Güç Santrali, Türkiye’nin enerji üretim kapasitesine nükleer enerjinin eklenmesini hedefleyen önemli projelerden biri olarak çalışmalarını sürdürüyor. Proje, enerji üretiminin yanı sıra elektrik satış mekanizması, alım garantisi, teşvikler ve uzun vadeli ekonomik sonuçları bakımından da farklı değerlendirmelere konu oluyor.

Yeni Parti Samsun İl Başkanı ve elektronik mühendisi Mehmet Özdağ’ın 6 Ağustos 2026 tarihli değerlendirmesi, Akkuyu’nun ekonomik boyutuna ilişkin tartışmayı yeniden gündeme taşıdı. Özdağ, elektrik alım garantisi ile son dönemde nükleer yatırımlara yönelik düzenlemelerin Türkiye açısından uzun vadeli ekonomik sonuçlarının değerlendirilmesi gerektiğini savunuyor.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın açıklamalarında ise Akkuyu’daki alım mekanizmasının projenin finansmanını güvence altına aldığı, belirli miktardaki elektriğin belirlenen fiyat mekanizması kapsamında alınacağı, kalan üretimin ise serbest piyasada değerlendirileceği belirtiliyor. Samsun Olay olarak, Akkuyu konusunda ortaya konulan farklı görüş ve hesaplamaları aynı dosyada bir araya getirdik.
AKKUYU PROJESİNİN TEMELİ 2018’DE ATILDI

Samsun OLAY Tweetleri

Akkuyu Nükleer Güç Santrali projesinin hukuki temeli Türkiye ile Rusya arasında imzalanan hükümetler arası anlaşmaya dayanıyor. Projenin inşaat sürecinde önemli aşamalardan biri 2018 yılında yaşandı. Birinci ünitenin temel atma töreni Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in katılımıyla gerçekleştirildi.

Dört üniteden oluşması planlanan santralin tamamlanmasıyla Türkiye’nin elektrik üretim kapasitesine nükleer enerjinin de dahil edilmesi amaçlanıyor. Projenin inşaat ve devreye alma süreci devam ederken, finansman modeli ve elektrik satış mekanizması da kamuoyunda tartışılan başlıklar arasında bulunuyor.
ELEKTRİK İÇİN 15 YILLIK ALIM MEKANİZMASI

Akkuyu’yla ilgili en fazla gündeme gelen konulardan biri, santralde üretilecek elektriğin belirli bölümüne ilişkin alım garantisi. TBMM’ye verilen resmî yanıtta yer alan bilgilere göre, santral işletmeye girdikten sonra ilk 15 yıl boyunca birinci ve ikinci ünitelerin elektrik üretiminin yüzde 70’i, üçüncü ve dördüncü ünitelerin üretiminin ise yüzde 30’u için kilovatsaat başına ortalama 12,35 ABD senti üzerinden alım mekanizması uygulanacak. Garanti kapsamı dışında kalan elektrik ise proje şirketi tarafından serbest piyasada satılabilecek.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı da 12,35 ABD sentlik fiyatı doğrularken, ilgili mekanizmada fiyat üst sınırının 15,33 ABD senti olduğunu belirtiyor. Bakanlık açıklamasında ayrıca bu mekanizmanın projenin finansmanının güvence altına alınmasına yönelik olduğu ve 15 yıllık alım döneminin ardından santralin net kârının yüzde 20’sinin Hazine’ye aktarılacağı ifade ediliyor.
22,4 MİLYAR DOLARLIK HESAP NASIL YAPILDI?

Yeni Parti Samsun İl Başkanı Mehmet Özdağ ise alım garantisini farklı bir ekonomik hesaplama üzerinden değerlendiriyor. Özdağ’ın değerlendirmesinde, garanti kapsamındaki elektrik fiyatı ile gelecekte oluşabilecek piyasa fiyatları arasındaki fark üzerinden bir maliyet hesabı yapılıyor. Bu hesaplamaya göre ilk iki ünite için yıllık yaklaşık 1 milyar 48 milyon dolar, üçüncü ve dördüncü üniteler için ise yaklaşık 448 milyon dolar seviyesinde fark oluşabileceği öne sürülüyor.

Özdağ, bu varsayımlar üzerinden 15 yıllık dönemde toplam farkın 22,4 milyar doları aşabileceğini ifade ediyor. Ancak söz konusu rakamın önemli bir ayrımı bulunuyor. 22,4 milyar dolar, gerçekleşmiş bir harcama ya da kesinleşmiş bir kamu maliyeti değil; Özdağ’ın belirli piyasa fiyatı varsayımlarına dayanarak yaptığı hesaplama. Dolayısıyla bu rakam ile resmî belgelerde yer alan 12,35 ABD sentlik alım fiyatını birbirinden ayırmak gerekiyor.

25 TEMMUZ’DAKİ YASAL DÜZENLEME

Akkuyu’ya ilişkin tartışmanın bir diğer başlığı ise 25 Temmuz’da TBMM’den geçen torba yasa kapsamında nükleer yatırımlara yönelik düzenlemeler oldu. CHP Zonguldak Yeni Parti Milletvekili Deniz Yavuzyılmaz, Meclis görüşmeleri sırasında düzenlemelerin nükleer yatırımlara yönelik çeşitli vergi avantajları ve teşvikler içerdiğini belirtti. Yavuzyılmaz’ın açıklamasına göre düzenlemeler kapsamında damga vergisi, KDV ve kurumlar vergisi bakımından bazı teşvik, istisna ve indirimler uygulanacak.

Yavuzyılmaz, söz konusu düzenlemelerin Akkuyu açısından yaklaşık 5 milyar dolarlık ilave avantaj oluşturabileceğini savundu. Yavuzyılmaz ayrıca Akkuyu kapsamında bugüne kadar sağlandığını ifade ettiği teşvik ve vergi avantajlarının toplamını 9 milyar 819 milyon dolar olarak hesapladı.
BAKANLIĞIN AÇIKLAMASINDA NE DENİLİYOR?

Akkuyu’nun ekonomik boyutuna ilişkin değerlendirmelerde Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın açıklamaları da önem taşıyor. Bakanlık, elektrik alım mekanizmasının projenin finansman yapısının oluşturulmasında kullanıldığını belirtiyor.

Açıklamalara göre belirlenen miktardaki elektrik için alım mekanizması uygulanırken, garanti kapsamı dışında kalan üretim serbest piyasada değerlendirilecek. Bakanlık ayrıca söz konusu mekanizmanın Hazine’ye ek mali yük oluşturmadığını ifade ediyor. Böylece Akkuyu konusunda kamuoyuna yansıyan değerlendirmelerde iki farklı yaklaşım ortaya çıkıyor.

Bir tarafta alım fiyatı ile gelecekteki piyasa fiyatları arasındaki fark üzerinden ekonomik maliyet hesabı yapan değerlendirmeler bulunuyor. Diğer tarafta ise alım mekanizmasının projenin finansman yapısının bir parçası olduğunu ve Hazine açısından ek mali yük oluşturmadığını belirten resmî açıklamalar yer alıyor.
AKKUYU’NUN EKONOMİK BOYUTUNDA HANGİ RAKAMLAR ÖNE ÇIKIYOR?

Dosyada yer alan başlıca rakamlar şöyle:
- 12,35 ABD senti: Belirli miktardaki elektrik üretimi için belirtilen ortalama alım fiyatı.
- 15,33 ABD senti: Bakanlık tarafından belirtilen fiyat üst sınırı.
- 15 yıl: Belirli üretim miktarları için alım mekanizmasının uygulanacağı süre.
- 22,4 milyar dolar: Mehmet Özdağ’ın farklı piyasa fiyatı varsayımlarına dayanarak hesapladığı maliyet farkı.
- 5 milyar dolar: Deniz Yavuzyılmaz’ın yeni düzenlemeler kapsamında ileri sürdüğü ekonomik avantaj/maliyet hesabı.
- 9,819 milyar dolar: Yavuzyılmaz’ın bugüne kadar sağlandığını belirttiği teşvik ve vergi avantajlarına ilişkin hesaplama.
Bu rakamların aynı kategoride değerlendirilmemesi gerekiyor. Bir bölümü resmî açıklama ve belgelerde yer alan verilerden, diğer bölümü ise siyasi aktörlerin kendi hesaplama ve değerlendirmelerinden oluşuyor.
TARTIŞMANIN BİR DİĞER BOYUTU: ENERJİ POLİTİKASI

Akkuyu’nun ekonomik boyutunun yanı sıra Türkiye’nin enerji politikası açısından taşıdığı anlam da farklı görüşlerle değerlendiriliyor. Projenin hayata geçirilmesiyle Türkiye’nin elektrik üretim portföyüne nükleer enerjinin eklenmesi hedefleniyor.

Mehmet Özdağ ise değerlendirmesinde, büyük ölçekli merkezi enerji üretimi yerine tüketim noktalarına yakın, dağıtık ve yenilenebilir enerji kaynaklarının geliştirilmesini savunuyor. Akkuyu projesine ilişkin resmî açıklamalarda ise nükleer enerjinin Türkiye’nin enerji arz güvenliği ve elektrik üretim kapasitesi açısından taşıdığı önem vurgulanıyor.
ÜRETİM BAŞLADIĞINDA RAKAMLAR DAHA SOMUT HALE GELECEK

Akkuyu’daki ekonomik tartışmaların önemli bölümü bugün itibarıyla geleceğe ilişkin hesaplamalar üzerinden yürütülüyor.

Santralin üretime geçmesiyle birlikte elektrik satışları, alım mekanizmasının uygulanması, serbest piyasa fiyatları ve teşviklerin ekonomik sonuçları daha somut biçimde izlenebilecek. Bu nedenle Akkuyu’nun ekonomik boyutuna ilişkin tartışmanın önümüzdeki dönemde de sürmesi bekleniyor.
Samsun OLAY
Samsun Olay Notu: Bu dosyada yer verilen siyasi değerlendirmeler, açıklamayı yapan kişilerin görüşleridir. Samsun Olay olarak herhangi bir tarafın ekonomik veya siyasi değerlendirmesini kendi görüşü olarak sunmuyoruz.

X (Twitter) Etiketleri (tek satır): @chpsamsun @mehmetozdag #Akkuyu #NükleerSantral #Enerji #MehmetÖzdağ #Samsun #Türkiye #Ekonomi #SamsunOlay #AlımGarantisi #CHP