a

Dokunulmaz kimlikler çağı!

Türkiye’de uzun yıllar boyunca milliyetçilik ve mezhepçilik kavramları yalnızca çoğunluk kimliği üzerinden tartışıldı. Ancak günümüzde farklı etnik ve mezhepsel grupların da kendi tarihsel figürleri ve hassasiyetleri söz konusu olduğunda eleştiriye tamamen kapalı bir tutum sergilediği görülüyor. Samsun OLAY köşe yazarı Şenol Katkat, demokratik tartışma kültürünün önündeki “kimlik dokunulmazlığı” zırhını ve bu alandaki çifte standardı değerlendirdi.
***

Türkiye’de yıllarca ırkçılık ve mezhepçilik tartışmaları yalnızca çoğunluk kimliği üzerinden okundu. Oysa bugün farklı etnik ve mezhepsel kesimlerin —üstelik çoğunu kendi kendilerine ürettikleri ve özel anlam yükledikleri— kendi tarihsel figürlerine ve hassasiyetlerine dokunulduğu an, bu grupların da en katı milliyetçi ve mezhepçi reflekslere sığındığı yeni bir “kimlik dokunulmazlığı” çağıyla karşı karşıyayız.

Tek yönlü ezber ve sahadaki yeni gerçeklik

Bu ülkede yıllardır süregelen bir ezber var: Bu topraklarda “ırkçılık” veya “kafatasçılık” dendiğinde oklar otomatik olarak Türk milliyetçiliğine çevrilir; “dincilik” veya “mezhepçilik” dendiğinde ise fatura doğrudan Sünni-Hanefi çoğunluğa kesilir. Akademiden medyaya, siyasetten sivil topluma kadar geniş bir kesim, yıllar boyunca bu iki kavramı yalnızca çoğunluk kimliğinin bir refleksi ve tahakküm aracı olarak kodladı.

Ancak bugün gelinen noktada, sahadaki gerçeklik bu tek yönlü ezberi yerle bir etmiş durumda. Artık açıkça görülüyor ki; milliyetçilik ve mezhepçilik yalnızca çoğunluk kimliğine özgü refleksler değil. Aksine, bu ülkede yaşayan farklı etnik ve mezhepsel grupların hepsinin kendi inançları, aidiyetleri, tarihsel anlatıları, sembolleri ve hassasiyet atfettikleri figürler söz konusu olduğunda sergiledikleri savunmacı, dışlayıcı ve eleştiriye kapalı tutumlar, yıllardır eleştirilen Türk milliyetçiliğine ve Sünni-Hanefi reflekslerine adeta nal toplatır hale geldi.

Tarihsel figürler ve aşılamayan kimlik duvarı

Özellikle erken Cumhuriyet döneminin tartışmalı figürleri gündeme geldiğinde bu tablo bütün çıplaklığıyla ortaya çıkıyor. Sözgelimi Seyit Rıza ya da Çerkes Ethem gibi tarihsel kişilikler üzerinden rasyonel bir tarih tartışması açmaya kalktığınız an, karşınızda soğukkanlı bir fikir teatisi değil, aşılması imkânsız bir kimlik duvarı buluyorsunuz. Eleştirdiğiniz konu tarihsel bir vakayken, bir anda kendinizi bir etnik grubun ya da inanç kesiminin “kutsalına” saldırmış gibi linç edilirken bulabiliyorsunuz.

Buradaki temel çelişki ve eleştirilmesi gereken asıl nokta tam da burasıdır: Çoğunluğun milliyetçiliğini “tehlikeli ve dışlayıcı” ilan edenler, kendi etnik kökenleri söz konusu olduğunda en katı milliyetçiliğe savrulabiliyor. Aynı şekilde, Sünni-Hanefi yorumu “mezhepçilikle” itham edenler, söz konusu kendi inanç ve kimlik alanları olduğunda Sünnilerden daha keskin mezhepçi reflekslere sığınabiliyor.

Çifte standarttan vazgeçmek ve eşit tartışma kültürü

Bu durum, Türkiye’de eşitlik ve demokratik tartışma kültürünün önündeki en büyük engellerden biri olan “kimlik dokunulmazlığı” zırhını yaratıyor. Eğer bu ülkede gerçekten ırkçılıkla, etnik şovenizmle ve mezhepçilikle mücadele edilecekse, bunun ilk şartı çifte standarttan vazgeçmektir.

Milliyetçilik sadece Türkler yapınca ırkçılık, mezhepçilik sadece Hanefiler yapınca gericilik değildir. Kimden gelirse gelsin, hangi mağduriyet anlatısının arkasına saklanırsa saklansın;
eleştiriye kapalı, kendi figürlerini kutsallaştıran ve farklı sese tahammül etmeyen her türlü kimlik dayatması aynı derecede sorunludur. Hiçbir mensubiyet, hiçbir mağduriyet; ırkçılığın, mezhepçiliğin ya da herhangi bir kimlik dayatmasının başkaları üzerinde tahakküm kurmasına gerekçe olamaz.

İç Link: https://www.samsunolay.com.tr/yazarlar

Dış Link: https://www.dvthaber.com

Dış Link: https://www.aturkiye.com

YORUMLAR

s

En az 10 karakter gerekli

Sıradaki haber:

İngiltere’nin Başkenti Londra’da Samsun Damgası

HIZLI YORUM YAP

Samsun OLAY olarak, size daha iyi bir deneyim sunabilmek amacıyla yasal mevzuata uygun çerezler kullanıyoruz. Detaylı bilgi ve haklarınız için Veri Politikamızı inceleyebilirsiniz.